Iyadoo maleeshiyooyin daacad u ah Madaxweynihii hore ee Dowlad-goboleedka Koonfur-galbeed Soomaaliya, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Lafta-gareen), ay sii wadaan weerarro marba marka ka dambaysa sii xoogaysanaya oo ay ku qaadayaan qaybo ka mid ah ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya ee ka hawlgala Koonfur-galbeed, gaar ahaan magaalada Baydhabo, ayaa la arkayay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay si adag isaga difaacaysay weerarradaas.
Marka la eego khilaafaadka siyaasadeed ee ka jira Soomaaliya, bishii Sebtembar 2026 waxaa baraha bulshada si weyn loogu faafiyay eedeymo sheegaya in Turkigu “taageero siyaasadeed siiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, isla markaana diyaaradaha dagaalka ee F-16 iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (UAVs) ay bartilmaameedsadaan dhinacyada ka soo horjeeda dowladda.”
Sida ay tilmaamayaan xogaha la helayo, waxaa muuqata in isku-dayga faafinta macluumaadka marin-habaabinta iyo dacaayadda ah ay wadaan dhinacyo saddexaad oo kicin iyo faragelin ku haya xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya, kuwaas oo ka faa’iideysanaya khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha dalka, isla markaana lagu yaqaan ujeeddooyinkooda ku aaddan carqaladeynta xasilloonida Soomaaliya.
Eedeynta ah in Turkigu uu door ku lahaa qaraxii ka dhacay aagga degmada Doolow ee gobolka Gedo, gaar ahaan guriga Jeneraal Mahad Cabdiraxmaan Aadan (Jeneraal Shub), oo ah soddogga Lafta-gareen, taariikhdu markay ahayd 4-tii Sebtembar 2026, ayaa ka hor imanaysa xogaha laga helayo dhulka.
Sida laga soo xigtay ilo-wareedyo dhanka amniga ah, waxaa la sheegay in Turkigu aanu wax hawlgal ah oo dhanka cirka ah ka fulin taariikhdaas iyo gobolkaas la tilmaamay.
Iyadoo dhammaan qaybaha bulshada Soomaaliyeed ay og yihiin in Turkigu uu tixgeliyo dareenka dadka rayidka ah inta uu ku guda jiro hawlgallada la-dagaallanka argagixisada ee Soomaaliya, isla markaana uu bixiyo taageero bani’aadamnimo, militari iyo mid horumarineed, ayaa haddana baraha bulshada lagu arkayay akoonno lagu eedeeyay inay taageerayaan dhinacyo shisheeye, kuwaas oo abuuraya aragti lid ku ah Turkiga, iyagoo ku eedeynaya inuu faragelin ku hayo arrimaha gudaha Soomaaliya.
Waxaa sidoo kale la sheegay in abuurista aragtidan ay u adeegayso dano shisheeye, gaar ahaan Israa’iil, iyadoo loo marayo isku-day lagu wiiqayo xasilloonida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.
Isku-dayadan been-abuurka ah ee abaabulan ayaa lagu tilmaamay kuwo loogu talagalay in lagu carqaladeeyo taageerada uu Turkigu ilaa hadda siiyo Soomaaliya, gaar ahaan dagaalka lagula jiro argagixisada, gargaarka bani’aadamnimo, horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha iyo dhismaha awoodda hay’adaha dowladda.
Dhammaan dhinacyada wanaagga la jecel Soomaaliya ayaa u arka in taageerada bani’aadamnimo, maaliyadeed, militari iyo siyaasadeed ee Turkigu siiyo Soomaaliya ilaa hadda loo qaabeeyey si guul leh, iyadoo Turkigu uu raacay siyaasad ku jaan-go’an ilaalinta mowqif dhexdhexaad ah oo loo dhan yahay, kuna wajahan dhammaan qaybaha uu ka caawiyo Soomaaliya.
Marka laga soo tago taageerada uu bixiyo, waxaa xusid mudan dadaallada dhexdhexaadinta ee Turkiga uu ka sameeyay Soomaaliya, kuwaas oo lagu doonayo in lagu fududeeyo loona suurtageliyo isu-tanaasulka u dhexeeya jilayaasha siyaasadda Soomaaliya, si looga gudbo caqabadaha jira.
Sidoo kale, waxaa la tilmaamay doorka Turkigu ka qaatay dadaallada lagu yareynayay xiisadihii iyo isku dhacyadii u dhexeeyay mucaaradka iyo Dowladda Federaalka ee Muqdisho ka dhacay 4-tii Juun 2026, arrimahaas oo lagu tilmaamay kuwo ka hor imaanaya eedeymaha sheegaya in Turkigu uu si toos ah ugu lug leeyahay khilaafaadka gudaha Soomaaliya.
Runtii, dadaallada dhexdhexaadka ah iyo kuwa loo dhan yahay ee uu hoggaaminayo Türkiye, si loo taageero dadaallada dalalka reer Galbeedka ee looga hortagayo in xiisadda siyaasadeed ee sii xoogeysatay sannadka 2026 ay isu beddesho iskahorimaad hubaysan, ayaa ah kuwo muhiim ah oo aan la iska indho tiri karin.
Haddaba, waxaa muhiim ah in shacabka Soomaaliyeed ay ka feejignaadaan wararka aan la hubin iyo xogaha marin-habaabinta ah, isla markaana ay taxaddar muujiyaan marka ay qiimeynayaan wararka ku saabsan xiriirka Soomaaliya iyo dalalka saaxiibada ah.
Sidoo kale, waxaa muhiim ah in aan la iska indho tirin taageerada ay dalalka saaxiibada ah, gaar ahaan Türkiye, siiyaan Soomaaliya, iyadoo labada dal ay wadaagaan xiriir taariikhi ah, dhaqan iyo iskaashi dhinacyo badan leh.
